Địa lí 10 Bài 19: Quy mô dân số, gia tăng dân số và cơ cấu dân số thế giới

Tóm tắt kiến thức Địa lí 10 Bài 19: Quy mô dân số, gia tăng dân số và cơ cấu dân số thế giới

1. Quy mô dân số thế giới

• Khoảng 7,8 tỉ người (2020), đạt 8 tỉ cuối năm 2022
• Tăng nhanh từ nửa sau thế kỉ XX: Thời gian thêm 1 tỉ người ngày càng ngắn; 1 → 2 tỉ: 123 năm; 7 → 8 tỉ: 11 năm
• Quy mô rất khác nhau giữa các nước: Trung Quốc, Ấn Độ: mỗi nước trên 1,4 tỉ người; Nhiều quốc đảo nhỏ chỉ vài chục nghìn người

2. Gia tăng tự nhiên

• Tỉ suất sinh thô S (‰): Số trẻ sinh ra trong năm / dân số trung bình × 1000
• Tỉ suất tử thô T (‰): Số người chết trong năm / dân số trung bình × 1000
• Tỉ suất gia tăng tự nhiên T_g = (S - T)/10 (%): Động lực phát triển dân số; thế giới đang giảm dần
• Nhân tố ảnh hưởng sinh, tử: Sinh: sinh học, phong tục – tâm lí, KT – XH, chính sách; Tử: mức sống, y tế, chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh

3. Gia tăng cơ học

Gồm xuất cư (đi) và nhập cư (đến); G_c = tỉ suất nhập cư − tỉ suất xuất cư; Lực hút: việc làm, thu nhập cao, điều kiện sống tốt; Lực đẩy: khó kiếm việc, thu nhập thấp, thiên tai, xung đột; Toàn thế giới: không làm đổi quy mô dân số.

4. Gia tăng dân số thực tế

Gia tăng dân số = T_g + G_c (%); Thế giới: gia tăng dân số = gia tăng tự nhiên; Nơi nhập cư nhiều: dân số tăng dù T_g thấp.

5. Cơ cấu sinh học

Theo giới: tương quan nam – nữ; Theo tuổi: 0 – 14, 15 – 64, 65 trở lên; Tháp dân số: mở rộng, thu hẹp, ổn định.

6. Cơ cấu xã hội

Theo lao động: nguồn lao động; Lao động theo 3 khu vực kinh tế; Theo trình độ văn hoá.

7. Lưu ý – mẹo nhớ

Sinh, tử, xuất, nhập tính bằng ‰; gia tăng tính bằng %; Thực tế = Tự nhiên (sinh − tử) + Cơ học (nhập − xuất); Đáy tháp rộng → trẻ; đỉnh tháp rộng → già.

🔒 Giải thích chi tiết từ ý 3, hình minh hoạ, video và bài tập có lời giải từng bước: xem trong bài học.