Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 Bài 20: Đặc điểm, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Tóm tắt kiến thức Giáo dục kinh tế và pháp luật 10 Bài 20: Đặc điểm, nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

1. Bộ máy nhà nước

• Hệ thống cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương: Tổ chức, hoạt động theo nguyên tắc chung, thống nhất; Thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước
• Cơ quan quyền lực: Quốc hội, Hội đồng nhân dân: Do nhân dân trực tiếp bầu ra
• Chủ tịch nước: người đứng đầu Nhà nước
• Cơ quan hành chính: Chính phủ, Uỷ ban nhân dân
• Toà án nhân dân (xét xử), Viện kiểm sát nhân dân: Địa phương 2 cấp: tỉnh và xã (từ 01/7/2025)

2. Đặc điểm

• Mang bản chất giai cấp công nhân: Của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân
• Tính thống nhất: Quyền lực nhà nước thống nhất, không chia tách; Các cơ quan liên hệ chặt chẽ, thành một chỉnh thể
• Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
• Tổ chức, hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật

3. Quyền lực thống nhất, có phân công

Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, là thống nhất; Phân công giữa các cơ quan; Phối hợp và kiểm soát lẫn nhau; Không theo "tam quyền phân lập".

4. Đảng lãnh đạo – nhân dân làm chủ

Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội (Điều 4); Bảo đảm chủ quyền nhân dân (Điều 6); Nhân dân giám sát hoạt động cơ quan nhà nước.

5. Tập trung dân chủ

Tập trung: thống nhất lãnh đạo, chỉ đạo; Dân chủ: mở rộng sự tham gia; Thiểu số phục tùng đa số; Kết hợp hài hoà, không tách rời.

6. Pháp chế xã hội chủ nghĩa

Tổ chức, hoạt động theo Hiến pháp, pháp luật (Điều 8); Cán bộ chỉ làm điều pháp luật cho phép; Quản lí xã hội bằng pháp luật; Mọi vi phạm đều bị xử lí nghiêm minh.

7. Lưu ý – vận dụng

Mẹo nhớ 5 nguyên tắc: "Dân – Thống – Đảng – Tập – Pháp"; Dễ nhầm; Công dân: tham gia xây dựng, giám sát bộ máy nhà nước.

🔒 Giải thích chi tiết từ ý 3, hình minh hoạ, video và bài tập có lời giải từng bước: xem trong bài học.