Hoá học 10 Bài 17: Biến thiên enthalpy trong các phản ứng hoá học

Tóm tắt kiến thức Hoá học 10 Bài 17: Biến thiên enthalpy trong các phản ứng hoá học

1. Phản ứng toả nhiệt – thu nhiệt

• Toả nhiệt: giải phóng nhiệt ra môi trường: Đốt than, cồn, xăng; CaO + H₂O; Môi trường xung quanh nóng lên
• Thu nhiệt: nhận nhiệt từ môi trường: Nung đá vôi, nhiệt phân Cu(OH)₂; Thường phải cấp nhiệt liên tục
• Cần đốt nóng ban đầu chưa chắc là thu nhiệt: Than cần mồi lửa nhưng cháy toả nhiệt

2. Biến thiên enthalpy chuẩn

• Δ _r H: nhiệt toả ra/thu vào ở áp suất không đổi: Đơn vị kJ hoặc kcal; 1 cal = 4,184 J
• Điều kiện chuẩn: 1 bar; 1 mol/L; thường 25 °C (298 K): Kí hiệu Δ _r H°₂₉₈
• Phương trình nhiệt hoá học: PTHH + trạng thái chất (s, l, g, aq) + Δ _r H; H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g) Δ _r H°₂₉₈ = -184,6 kJ

3. Enthalpy tạo thành chuẩn

Δ _f H°₂₉₈: nhiệt tạo 1 mol chất từ đơn chất bền; Đơn chất bền nhất: Δ _f H°₂₉₈ = 0; Δ _f H < 0: chất bền hơn các đơn chất tạo ra nó.

4. Ý nghĩa dấu của ΔH

Δ _r H < 0: phản ứng toả nhiệt; Δ _r H > 0: phản ứng thu nhiệt; |Δ _r H| càng lớn, nhiệt toả/thu càng nhiều; Sơ đồ: mũi tên ΔH từ chất đầu đến sản phẩm.

5. Tính ΔH theo năng lượng liên kết

E_b: năng lượng phá 1 mol liên kết (thể khí); Δ _r H°₂₉₈ = Σ E_b(cđ) - Σ E_b(sp); Đếm đủ liên kết, nhân hệ số phương trình; Chỉ dùng khi các chất đều ở thể khí.

6. Tính ΔH theo enthalpy tạo thành

Δ _r H = Σ Δ _f H(sp) - Σ Δ _f H(cđ); VD: CaCO₃(s) → CaO(s) + CO₂(g); Chú ý trạng thái: H₂O(l) khác H₂O(g).

7. Lưu ý – vận dụng

Đảo chiều phản ứng thì đổi dấu ΔH; Nhân hệ số với k thì ΔH cũng nhân k; Nhiệt lượng theo lượng chất: Q = n · |Δ _r H|; Mẹo: liên kết "đầu trừ sau"; tạo thành "sau trừ đầu"; Chọn nhiên liệu toả nhiều nhiệt, ít ô nhiễm.

🔒 Giải thích chi tiết từ ý 3, hình minh hoạ, video và bài tập có lời giải từng bước: xem trong bài học.